Tag: Muziek

2022

Het zijn de laatste jaren vreemde en een beetje onwerkelijke dagen geweest in de wintermaanden. De laatste jaren door Corona en dit jaar door een WK voetbal en in de woestijn. Voor mij was het al helemaal raar door mijn ziekte. Vorig jaar was ik nog heel verzwakt van de chemokuren, het jaar daarvoor was het nog erger omdat ik toen aan het herstellen was van mijn hersenoperatie en aan het eind van de protonenbestralingen zat. Ik beleefde de kerstperiode de vorige twee jaar een beetje in een waas. Kerst en Oud en Nieuw waren altijd dagen waarbij ik mijn familie en de paar vrienden die ik heb opzocht. Een gezellige en sociale tijd, waarbij ik lekker kon eten en koken. De laatste twee jaar is het een beetje aan mij voorbij gegaan.

Nu ben ik duidelijk in een andere fase aanbeland: ik kan weer wat meer hebben. Maar ik voel me toch niet meer hetzelfde als voorheen, dat is natuurlijk helemaal geen verrassing meer voor mij, maar toch merk ik het nadrukkelijk met dit soort gelegenheden. Misschien komt het omdat ik veel levendige herinneringen heb aan Kerst en Oud en Nieuw. Ik ga dit jaar lekker lunchen bij mijn moeder en voor een paar dagen op bezoek bij mijn vader. Daar ben ik al heel blij mee, dat ik dat weer kan. Tegelijkertijd weet ik dat het allemaal niet te lang en te groots moet zijn, met veel muziek en mensen. Drinken doe ik al helemaal niet meer (dat combineert niet goed met mijn anti-epileptica). De dagen ervoor en erna houd ik me bewust wat rustiger. En met Oud en Nieuw ga ik ver voor middernacht naar bed met oordopjes in. De glans is er zo wel een beetje vanaf.

Dit is tegelijkertijd wel een mooi moment om even terug te blikken op het afgelopen jaar. Ik zie 2022 als een overgangsjaar voor mij. Het einde van mijn behandelingen in februari en daarna het langzame herstel waar ik nu nog steeds mee bezig ben. Stapje voor stapje ben ik bijna ongemerkt veel verder gekomen. Ik heb grenzen opgezocht en ben er vaak hard tegenaan gelopen. Maar soms heb ik ze toch weten te verleggen. Er is ook hersenschade bij mij vastgesteld, waardoor ik weet dat sommige dingen in mijn leven waarschijnlijk nooit meer beter gaan worden. Dat is hard, maar het geeft ook rust. En ik kan gaan zoeken naar manieren om er mee om te gaan.

Ik kan niet meer werken (of voorlopig in ieder geval niet), heb nog steeds veel last van prikkels. Kan niet meer lang in een drukke ruimte verblijven. Ben fysiek minder sterk. Vaak hoofdpijn en duizelig. Veel moe en moet vaak echt even rusten. Dingen vermoeien mij sneller en ik vergeet sneller dingen. Ben minder sociaal, omdat ik meer op mij zelf moet zijn. Heb ook een korter lontje en ben sneller boos. Als ik moe ben, lukken dingen minder goed en dat frustreert mij dan. Het is mentaal echt een uitdaging om hiermee om te gaan. Zeker als je 34 jaar gewend bent om op een bepaald niveau te functioneren en dat lukt dan opeens niet meer.

Maar ik heb ook veel genoten van 2022! Dat komt misschien niet altijd goed naar voren uit mijn blog, want ik schrijf meestal als ik mij niet zo goed voel. Ik heb veel dingen weer voor het eerst gedaan en ontdekt. Ik heb fysiek en psychisch aan mij zelf gewerkt met het revalideren en de psycholoog. Ben weer uit eten geweest, heb weer geschaakt op een echt bord tegen een echt mens, heb muziek gemaakt met vrienden, heb in een trein gezeten. Nieuwe muziek ontdekt, nieuwe mensen leren kennen. Heb veel bewogen. Veel gefotografeerd en gefilmd. Gitaar gespeeld voor mensen en opgenomen. Ben er op uit geweest (binnen Nederland). Mijn wereldje is weer wat groter geworden en dat voelt heel fijn. Bovenal heb ik ook veel gelachen en dat is heel belangrijk.

Mijn doelen voor 2023 zijn om fysiek nog sterker te worden en om een betere balans te vinden tussen de activiteiten die ik doe. Zodat ik wat minder vaak uitgeput ben. Ik hoef immers niet altijd mijn grenzen op te zoeken en erover heen te gaan. Ik ga de eerste maanden van het jaar ook weer revalideren, zodat ik hopelijk wat beter toegerust ben om mijn leven en energie goed in te delen. Verder om wat meer te reizen (misschien naar het buitenland?) en om beter contact te onderhouden met vrienden. Maar ik heb twee januari alweer een MRI, ik besef me maar al te goed dat ik zelf niet altijd in de hand heb hoe dingen zich ontwikkelen.

Ik wil iedereen die mijn blog leest fijne Kerstdagen en een goede jaarwisseling wensen! Hopelijk wordt 2023 voor iedereen een gezond en vrolijk jaar.

Talk Talk – Life’s What You Make It

Mijn Nieuwe Ik

Juist op het moment dat je denkt dat je vrede hebt met hoe het leven is geworden, gebeurt er altijd wel iets wat die overtuiging op de proef stelt. Het leven met een hersentumor is een enorme uitdaging: een voortdurende oefening in acceptatie en flexibiliteit. De lijn naar ‘herstel’ (of is het leren omgaan met de hersentumor?) verloopt heel grillig. Voor elke stap voorwaarts moet je er soms ook weer een paar terugdoen.

De laatste maanden zijn psychisch behoorlijk zwaar geweest, maar tegelijkertijd ook heel leerzaam. Ik ben er achter gekomen dat mijn hersenen blijvend zijn beschadigd en dat herstel niet altijd realistisch meer is. Dat wist ik eigenlijk al wel, maar ik heb nu een neuro-psychologisch onderzoek (NPO) gedaan waar dat ook uit is gebleken. Bijvoorbeeld de voortdurende beperkte energie en het onvermogen om nog ingewikkelde informatie en prikkels te verwerken. Toen ik de uitkomsten aanhoorde, was ik in eerste instantie wel tevreden. Zo herkenbaar was het voor mij. Het energievretende onderzoek (verspreid over verschillende weken) was dus geen tijdverspilling geweest en de resultaten klopten voor mijn gevoel heel goed.

De week daarna kwam eigenlijk pas de klap, toen ik steeds meer ging nadenken over wat de gevolgen zijn geweest van mijn hersentumor (en alle behandelingen die daarna zijn gekomen) op mijn functioneren. Ik besefte me opeens dat ik, na een leven van 35 jaar met op hoog niveau functionerende hersenen, in veel opzichten opeens terugval naar ‘onvoldoende’ en ‘onder het gemiddelde’ zoals het keihard staat in het rapport van het NPO. Gelukkig kan ik met mijn aangetaste hersenen nog heel veel dingen wel goed, maar het voelde toch onwerkelijk aan om te realiseren dat het ‘officieel’ toch minder is geworden en gaat blijven.

Het helpt in het dagelijks leven ook niet dat de omgeving niet aan mij kan zien dat ik ziek ben en moeite heb met informatieverwerking. Met een gebroken arm in het gips is het duidelijk dat niemand meer van je verwacht dat je iets kan optillen. Maar met een hersentumor ligt dat toch gecompliceerder. Als iemand iets ingewikkelds aan mij vertelt, kan ik met mijn academische achtergrond nog steeds heel goed doen alsof ik het wel begrijp. In werkelijkheid ben ik tegenwoordig al snel afgehaakt en durf ik niet te zeggen dat ik het niet meer volg. Dat is dan mijn eer te na.

De arts van het UWV schreef in haar rapport bijvoorbeeld dat ik in ons gesprek van een uur alles goed heb begrepen en niet ziek oogde, terwijl ik in werkelijkheid niets meer weet van wat er in het laatste kwartier besproken is en nog dagen moest uitrusten van de vermoeidheid die het gesprek bij mij veroorzaakte. Maar goed dat ik mijn vader had meegenomen, zodat ik na afloop nog kon vragen wat er allemaal gezegd was. Dat is nu helaas mijn realiteit. Ik leer wel steeds meer om het aan te geven als ik het niet meer begrijp of als ik vermoeid raak, maar het is toch nog steeds een flinke hobbel voor mij heb ik gemerkt in de laatste twee jaar.

Al snel na de klap van de uitslag van het NPO, volgde het besef dat mijn psychische problemen deels verklaard kunnen worden doordat ik nog steeds van mezelf verwacht dat ik op dat hoge niveau van vroeger zou moeten functioneren. Nogal logisch dat ik daar aan moet wennen na 35 jaar zonder cognitieve problemen. Ik moet dus echt leren om mijn ‘oude’ ik los te laten en manieren gaan vinden om ermee om te gaan in de toekomst. Gelukkig krijg ik daarbij hulp via de revalidatie bij Basalt. En zelf lukt het ook steeds beter om mee om te gaan. Ik weet steeds beter waar mijn grenzen liggen.

Het positieve van zo’n NPO is dat ik nu weet in welke staat mijn hersenen nu zijn. Ik weet dus waar ik het de rest van mijn leven mee moet doen. Gelukkig ben ik meer dan mijn hersenen, en kan ik nog steeds genieten van het leven. Ik heb mijn muziek, wandelingen, fotografie, schaken en de mensen om mij heen van wie ik houd. Ik heb het gevoel dat ik weer een uitdaging heb overwonnen en wat verder ben gekomen in het accepteren van de hersentumor.

Ik ga vanaf dit bericht ook muziek of een beeld toevoegen die ik toepasselijk vind voor de toon en sfeer van het verhaal. Deze keer mijn eigen opname van ‘Soledad’ van de Venozolaanse componist Alfonso Montes.

Schommelingen

Het is er een tijdje niet van gekomen om mijn blog te updaten. Ik had er eerlijk gezegd even geen zin meer in. De afgelopen periode heeft in het teken gestaan van proberen mijn leven weer een beetje op te pakken. ‘Nieuwe’ dingen uitproberen met ups en downs. Van een nieuwe balans zoeken en erachter komen dat dat niet altijd even makkelijk is in het dagelijks leven.

Ik ben inmiddels volledig afgekeurd en dat heeft me op het werkvlak wat duidelijkheid en rust gegeven. Het is toch altijd stressvol om met instanties als het UWV te maken te hebben. Maar ik mag me dus helemaal gaan storten op herstel voor de komende jaren. Financieel is het uiteraard geen vetpot.

Verder is het ook een tijd van schommelingen en verwarring geweest. Ik doe en kan steeds meer en dat heeft mij veel positieve energie gegeven, maar tegelijkertijd ben ik ook nog nooit zo suf en down geweest. Het heeft alles te maken met mijn epilepsiemedicatie. De dosering is heel belangrijk voor mijn stemming en energie, heb ik gemerkt. En we (de neuroloog en ik) zijn nog steeds bezig met de juiste afstemming vinden. Het lijkt nu wel de juiste kant op te gaan.

Verder had ik het de vorige keer over mijn depressieve gevoelens. Dat is nu wel verbeterd, maar soms komt het wel weer terug. Ik heb wat meer rust gevonden, ook omdat ik wat dingen heb veranderd in mijn dagelijkse routine. Zo ben ik even gestopt met de revalidatie bij Basalt. Steeds maar bezig zijn met mijn ziekte ging mij steeds meer tegenstaan.

In plaats daarvan ben ik aan de slag gegaan met leven! Er is ruimte ontstaan in mijn hoofd, ik kan weer ademen. Ik heb een nieuwe hobby gevonden in fotograferen. En ik kan ook wat meer reizen. Daarbij heb ik nieuwe vrienden gemaakt en ben ik weer regelmatig aan het schaken op de club. Daarbij speel ik ook weer in het gitaarkwartet waar ik in speelde voordat ik ziek werd. Een nieuwe balans vinden was natuurlijk ook weer uitdagend, waardoor ik een tijdje minder gitaar heb gespeeld voor mezelf en mijn blog niet meer heb bijgewerkt. Maar dat was juist wel even verfrissend. Nu keer ik wel weer wat terug in mijn oude routine.

Het is lang niet altijd fijn geweest in de afgelopen maanden qua stemming, energie en gebeurtenissen, maar de trend is alles bij elkaar toch wel positief. Vooral dat ik weer terug ben bij mijn vriendin, dat ik nieuwe vrienden heb gemaakt en nieuwe bezigheden heb, stemt me toch wel tevreden.

Revalidatie, vooruitgang en NAH (2)

Afgelopen maand heb ik veel positieve ontwikkelingen meegemaakt. Na een paar maanden van stilstand heb ik in mei af en toe de lijn omhoog weer gevonden. Ik heb het gevoel dat ik weer wat meer dingen kan doen die belangrijk voor me zijn. Daarvoor krijg ik nog vaak wel de rekening gepresenteerd in de vorm van uitputting en overprikkeling, maar het is in ieder geval fijn dat ik hier en daar weer wat sociale activiteiten kan doen. Ik heb in mei weer voor het eerst kunnen optreden en het schaken op de club gaat me ook steeds makkelijker af qua prikkels. Daarbij ben ik ook nog een weekendje weggeweest naar Zeeland.

Op de ‘rayondag’ van de gitaarvereniging Pro Guitarra heb ik voor het eerst in twee jaar weer eens kunnen optreden. Ik mocht als eerste spelen (na overleg vooraf) en ik ben best tevreden over hoe ik speelde. Ik speelde drie korte stukken van Roland Dyens. Er is wel wat verandert in hoe ik speel sinds de behandelingen. Zo moet ik nu echt van blad spelen (uit het hoofd lukt mij niet meer), en heb ik moeite met de concentratie waardoor ik fouten maak. Daarom speel ik nu het liefst stukken van hooguit 2-3 minuten. Ik heb mijn repertoire aangepast naar mijn mogelijkheden. Ik merkte dat ik nog steeds wel goed met de spanning om kan gaan. Ik had mij goed voorbereid, en ik kon daarop vertrouwen en mij concentreren op de muziek. Na het optreden merkte ik wel dat de tank leeg was en ik zo snel mogelijk naar huis wilde om te rusten. Maar ik ben blij dat het gelukt is!

Optreden bij de Rayondag van Pro Guitarra

Verder schaak ik weer regelmatig op de schaakclub ‘Discendo Discimus 1852’ (Den Haag). Ik heb meegedaan aan verschillende competities van de club en ik ben best tevreden over hoe het gaat. Schaken is best een prettige sport (of is het toch een spelletje?) voor iemand die moeite heeft met overprikkeling: het is doorgaans een hele rustige omgeving met weinig mensen. Je zit tegenover een tegenstander die niets zegt en je kunt je concentreren op het bord. Voor mij is het een ideale manier om weer te wennen aan sociale activiteiten. Ik merk wel dat mijn concentratie- en overprikkelingsproblemen mij soms in de problemen brengen, maar tot nu toe ben ik niet te ver gegaan (geen aanval gehad). Het grootste verschil met voorheen is dat ik niet meer zo diep kan nadenken en noodgedwongen op intuïtie speel. Echt lange partijen kunnen mijn hersenen niet meer aan, terwijl ik dat juist zo leuk vond. Ook hier is het weer zoeken naar een nieuwe vorm en spelen naar mijn mogelijkheden. Maar ik ben al lang weer blij dat ik op de club kan spelen! Op een echt bord in plaats van op een schermpje.

Schaakmat! Op een schermpje

Het weekendje weg in Zeeland was heel fijn! Heerlijk om de rust te ervaren en van de mooie omgeving te genieten. We waren in een heel goede B&B in Oud-Vossemeer. Ook hier wat ‘nieuws’ kunnen doen: voor het eerst in een restaurant gezeten sinds twee jaar. En het ging best goed. Lekker mosselen gegeten. Ook fijn om überhaupt weer eens weg te gaan uit de drukke stad. We zijn naar alle kleine dorpjes in de omgeving geweest en hebben nog in een mooi natuurgebied gewandeld waar de Koninkspaarden vrij rondliepen.

Trots

Ik heb sinds kort een eigen compositie voor de gitaar, dat wil zeggen: een componist heeft een werk aan mij opgedragen. Daar ben ik uiteraard heel trots op. Het leek me wel een blogpost waard in ieder geval! Alle Youtube-filmpjes van mij zijn hier te vinden: https://www.youtube.com/channel/UCv7nCJUvcm8kDN3F6Gpi4aA

Berceuse (para Tomas Scholtus)

Jonatas Batista Neto is een Braziliaanse componist die op Facebook regelmatig stukjes voor de gitaar plaatst. Normaal gesproken zijn die niet al te lastig en niet al te lang, maar wel heel plezierig om te spelen. Ideaal voor mij, want ik heb niet meer de mogelijkheid om elke dag te spelen door de chemokuren. Elke maand heb ik ongeveer twee weken dat ik kan spelen. Mijn beperkte concentratie (wordt wel langzaam aan beter) zorgt er ook voor dat ik niet meer foutloos lange werken kan spelen.

Sparklers – JB Neto

Nadat ik een keer een werk had opgenomen van Neto reageerde hij heel enthousiast en had de volgende dag al een stukje voor mij gecomponeerd! Nu voel ik me min of meer verplicht om meer muziek van hem op te nemen, en dat is zeker geen straf. Ik vind zijn muziek heel lieflijk en bijna van een kinderlijke eenvoud. Muzikaal gebeurt er altijd iets interessants. Het zijn altijd goede stukken om er ‘weer in te komen’ als ik een tijdje niet heb kunnen spelen.

Micangas – JB Neto

Ik plaats regelmatig nieuwe stukjes op mijn Youtube kanaal. Het plan was om daar geld mee op te halen voor onderzoek naar hersentumoren (https://stophet.nl/acties/Tomas_Gitaar) en dat gaat best aardig. Maar ik doe het eigenlijk vooral voor mezelf: ik vind het leuk om mezelf op te nemen en te ontdekken hoe het beter kan. Met mijn Ipad neem ik het beeld op en ik gebruik inmiddels een condensator microfoon van Rode (via een Behringer interface) om het geluid op te nemen. Daardoor wordt het iets ingewikkelder om alles te bewerken op de computer, maar ik word daar steeds handiger in. En het geluid is zeker verbeterd.

Meesters op de gitaar (3): Roberto Aussel

De Argentijnse gitarist Roberto Aussel (1954) is een beetje een mysterie. Er is niet veel over zijn leven te vinden op internet, zijn Wikipedia-pagina is kort en alleen Duits- en Franstalig. Een heel bescheiden gitarist die toch vele prijzen heeft gewonnen waaronder de prestigieuze Konex Award in 1999 en de Radio France gitaarcompetitie in 1975. Verder doceert hij aan het conservatorium in Keulen, dat bekend staat als de kweekvijver van jong talent in Europa. Spaarzaam doet hij interviews, waar hij met zijn zachte stem vooral heel bescheiden en aardig overkomt.

Aussel speelt Scarlatti

Toch is hij degene die de componist Astor Piazolla zover kreeg om iets voor de gitaar te componeren. De Cinco Piezas (1981) voor de gitaar zijn slechts een voorbeeld van de werken die voor Aussel zijn gecomponeerd. Andere componisten die iets voor Roberto Aussel hebben gecomponeerd zijn: Marius Constant, Marlos Nobre, François Rossé, Norbert Leclerc, José Luis Campana, Francis Schwartz, Juan María Solare, Francis Kleynjans, Bob Wander, Carlos Grätzer, Edmundo Vasquez, Pascale Jakubowski.

Aussel speelt Piazolla

Ik vind hem een heel intrigerende gitarist. Uiteraard vanwege zijn fabelachtige spel, maar ook door zijn opvallende eigenwijze repertoire keuze. Hij lijkt alleen muziek te spelen die hem goed ligt of waarmee hij een connectie voelt en dat is bij veel gitaristen en klassieke musici wel anders. Zo heeft hij nog nooit Bach opgenomen, maar wel Domenico Scarlatti en Sylvius Leopold Weiss (allemaal barok). En die speelt hij magistraal. Niet zelden wijdt hij een hele cd aan een componist: zoals Scarlatti, maar ook in Europa obscure muziek zoals Atahualpa Yupanqui. Ook heeft hij weleens hetzelfde stuk op meerdere cd’s opgenomen, wat ik niet bij andere gitaristen heb gezien. Eigenlijk heel logisch, want je maakt als muzikant altijd een bepaalde ontwikkeling door: hoe je een werk speelde in het verleden is vaak anders dan nu.

Aussel speelt Yupanqui

Via Aussel heb ik veel nieuwe muziek ontdekt, maar hij speelt ook vaak muziek die zelf graag speel zoals Alexandre Tansman en Antonio Lauro. Hij doet dat altijd met veel gevoel en muzikaliteit. Altijd met een frisse en unieke interpretatie. Je kan horen dat de muziek hem echt iets doet, niet omdat het nu eenmaal moet. Je kan de verfijning horen, de vele jaren die hij heeft gebruikt om aan de muziek te schaven. Er zijn genoeg gitaristen die een grotere output hebben dan Aussel, maar die behandelen de gitaar vaak uitsluitend als een manier om hun talent te showen. Muziek als een circusnummer: hoe meer en hoe sneller, hoe beter lijkt het soms wel. Niet bij Aussel, die altijd met oprechtheid en eerlijkheid speelt.

Opname van Aussel uit de jaren 80, hij speelt werken van Alexandre Tansman, Miguel Llobet en William Walton

Meesters op de gitaar (2): Roland Dyens

Na de Braziliaanse super gitarist Yamandu Costa is het nu tijd voor de Franse gitarist/componist/arrangeur/docent Roland Dyens (1955-2016). Hij was een heel speciale muzikant die ik gelukkig live heb mogen zien in 2010 in het Concertgebouw. Meesterlijk in alles wat hij deed, altijd met veel persoonlijkheid en altijd op een zeer muzikale, menselijke en humoristische manier. Zijn Tunesische afkomst klonk soms ook door in zijn muziek, maar hij woonde vrijwel zijn hele leven in Parijs, waar hij ook doceerde aan het conservatorium.

Zijn eigen interpretatie van een typische tango, de Tango en Skai

Zijn vele composities worden gelukkig nog altijd door veel gitaristen uitgevoerd, maar het is ‘pijnlijk’ dat zijn aantrekkelijke stukken nauwelijks op zijn niveau worden gespeeld. Dat kan ook eigenlijk niet, omdat het bedrieglijke werken zijn. Je moet namelijk een topmuzikant zijn om zijn werken goed te interpreteren. Altijd technisch ingewikkeld om te spelen, maar altijd met heel pakkende melodieën en ritmes. Het klinkt altijd alsof het heel simpel is, maar wie zijn stukken wel eens heeft geprobeerd te spelen weet wel beter. Waar de meeste gitaristen zich op stuk bijten is de interpretatie van de dynamiek en klankkleur. Dat is niet alleen een kwestie van begrijpen, maar ook van het kunnen uitvoeren.

Thomas Viloteau is een van de weinige gitaristen die Dyens kunnen evenaren

Hij begon zijn concerten vaak met een improvisatie en dat maakte hem redelijk uniek in de klassieke gitaarwereld. Zijn ervaring als componist hielp hem daar waarschijnlijk bij. Maar hij werd ook wel vergeleken met een jazzgitarist. Zijn arrangementen van jazz-standards zijn ook beroemd. Het was een muzikale veelvraat. Een concert van Dyens bijwonen was een heel bijzondere gebeurtenis aldus zijn biografie:

”Always transformative events, Roland Dyens’ concerts unfolded
as personal experiences of emotional awakening for the audience.
Inspired by the musical unity demonstrated in his concerts, audience members would often later use the impact of the artist’s
virtuosity and creativity to guide own perception of music and,
more broadly, their lives as well”

Improvisatie van Roland Dyens, met humoristische verwijzingen naar andere muziekstukken

Hij was ook een geweldige docent die middels masterclasses veel leerlingen heeft kunnen bereiken. Ik heb zelf helaas nooit een les van hem kunnen krijgen, maar als je op Youtube kijkt kan je gelukkig nog veel opsteken van Dyens. Hij was heel genereus en voelde zich nooit te groot om les te geven aan leerlingen van elk niveau. Omdat zijn composities vaak te moeilijk waren voor beginners heeft hij tegen het eind van zijn leven nog de 20 Lettres gecomponeerd. Die zouden volgens Dyens kunnen dienen als lesmateriaal voor beginnende gitaristen. In werkelijkheid zijn het nog steeds pittige stukken, maar inderdaad simpeler dan zijn andere repertoire en heel leerzaam voor de gitarist die ze probeert te spelen.

Hier is mijn eigen uitvoering van Lettre Encore, een van de 20 Lettres

Ik sluit af met een arrangement van A Night in Tunesia van Dizzy Gillespie, toepasselijk omdat zijn roots in Tunesië lagen. En zijn jazzinvloeden komen hier ook naar voren. Als je door zijn lijst van composities kijkt had hij heel veel invloeden: van Frank Zappa tot Chopin.

A Night in Tunesia

Veel te vroeg overleden, maar hij heeft veel betekend voor de klassieke gitaarwereld. Hij is de meest opgenomen componist voor de klassieke gitaar ooit. En met zijn invloedrijke spel en zijn rol als docent zou ik hem de belangrijkste klassieke gitarist willen noemen na Andres Segovia. Hij heeft genoeg gedaan voor een leven.

Meesters op de gitaar (1): Yamandu Costa

Ik kijk als klassiek gitarist natuurlijk naar andere klassieke gitaristen als bron van inspiratie. Er zijn maar weinig gitaristen die ik echt bewonder (waaronder bijvoorbeeld Zoran Dukic, Thomas Viloteau, Raphaël Feuillâtre, Andrea de Vitis, Goran Krivokapic, Julian Bream, John Williams, de gebroeders Assad en David Russell). Maar er zijn gitaristen die ik nog hoger acht, dat zijn echt de giganten. Daarvan begrijp ik niet hoe het überhaupt mogelijk is om op dat niveau te spelen. Er zijn er wat mij betreft drie die op dat hoogste ereschavot staan: Roland Dyens, Roberto Aussel en Yamandu Costa.

Ik prijs me gelukkig dat ik twee van de drie live heb gezien. Roland Dyens in 2010 in Het Concertgebouw in Amsterdam en Yamandu in 2015 op het Amsterdams Conservatorium. Ik ga over alle drie een eerbetoon maken, maar hier concentreer ik mij op Yamandu Costa.

Yamandu in Amsterdam in 2015 – Hij speelt hier zijn versie van Porro van de Colombiaanse componist Gentil Montaña

Yamandu Costa is een Braziliaan die in 1980 is geboren in Passo Fundo (in het zuiden van Brazilië). Hij speelt op een zevensnarige gitaar (dat is een gewone klassiek gitaar met een toegevoegde bassnaar) en speelt voornamelijk Zuid-Amerikaanse muziek. Ook componeert hij zijn eigen muziek. Wat maakt hem zo speciaal? Hij neemt de vaak toch al niet zo makkelijke werken die iedere klassieke gitarist kent en gaat er dan vervolgens mee aan de haal als een volleerde jazzgitarist. Hij improviseert er op los, extreem virtuoos en alles met het grootste gemak en met een speelsheid die je niet verwacht bij een klassiek gitarist. Daarbij is het ook nog eens uiterst precies en zonder fouten. Hij maakt de vaak wel een beetje afgekloven en saaie werken weer leuk en spannend.

Ook speelt hij graag samen met andere muzikanten, of dat nu met een accordeonist is zoals Dominguinhos, een traditionele Braziliaanse Choro-band, een heel orkest of met een ‘stijve’ traditionele klassieke gitarist als Ricardo Gallen, het lijkt Yamandu niet uit te maken. En het levert altijd interessante en frisse muziek op.

Yamandu en Dominguinhos

Ik zou aanraden om Yamandu eens op Youtube op te zoeken. Hij laat de gitaar eruit zien als een simpel instrument, maar dat is het zeer zeker niet. Op Wikipedia staat dat ‘he mastered the guitar’, normaal vind ik dat soort uitdrukkingen lachwekkend, maar bij Yamandu is dat wel van toepassing. Hij kan kennelijk alles op de gitaar en met iedereen.

Yamandu samen met Sergio Assad

Hij is ook nog eens extreem populair in Brazilië, zijn video’s halen soms makkelijk de miljoen views op Youtube. Dat is ongekend veel voor een (mannelijke 😉 ) klassiek gitarist. Maar is Yamandu nog wel een klassiek gitarist te noemen? Of is hij een meester van de improvisatie? Misschien is hij de gebruikelijke hokjes wel ontstegen en is hij ‘gewoon’ een muzikant, die de gitaar als wapen heeft gekozen.

Yamandu speelt zijn eigen werk Samba Pro Rapha

La Mer – Claude Debussy

The Great Wave off Kanagawa – Katsushika Hokusai

La Mer is een symfonisch gedicht (of ‘drie schetsen’) gemaakt door Claude Debussy tussen 1903 en 1905. Het laat heel ‘beeldend’ de zee horen in drie delen: 1. “De l’aube à midi sur la mer” (Tussen zonsopgang tot de middag op zee); 2. “Jeux de vagues” (Spel van de golven); 3. “Dialogue du vent et de la mer” (Dialoog tussen de wind en de zee). Het was een heel baanbrekend en invloedrijk werk: het was in zijn tijd niet gebruikelijk om een natuurfenomeen op deze manier op muziek te zetten, daarbij wordt het ook wel de voorloper van filmmuziek genoemd. Voor La Mer waren er natuurlijk wel symfonische gedichten of symfonieën, maar die waren altijd verhalend of abstract.

Ik houd heel erg van de muziek van Debussy. Zijn muziek heeft altijd iets mysterieus, impressionistisch en soms ook iets oosters. Dat is ook wel duidelijk te horen in zijn pianomuziek, zoals de Estampes: een driedelige pianosuite.

Als je je iets meer verdiept in de manier waarop zijn muziek in elkaar zit, valt zijn gebruik van de pentatonische en hele-toonstoonladder op. Zonder al te technisch te worden bestaat de pentatonische toonladder altijd uit vijf van de gebruikelijke zeven tonen van de westerse diatonische toonladders. De toonladder van a klein (a-b-c-d-e-f-g) wordt bij Debussy bijvoorbeeld: a-b-d-e-g. Wat meteen heel oosters klinkt.

Op dezelfde manier werkt de hele-toonstoonladder. Hier worden de halve toonsafstanden (bijvoorbeeld tussen b-c en e-f) vermeden zodat er alleen nog maar hele toonsafstanden overblijven. Dat klinkt ingewikkelder dan het is, want er blijven dan nog maar twee mogelijke toonladders over: c-d-e-f#-g#-a# of c#-d#-f-g-a-b. Het ontbreken van een leidtoon zorgt ervoor dat de toonladder heel zweverig klinkt en voor je gevoel nergens naar toe gaat.

Voor La Mer liet Debussy zich inspireren door de kunstwerken van de schilder Joseph Mallord William Turner en specifiek het schilderij bovenaan deze pagina van Hokusai, The Great Wave off Kanagawa. Ik luister La Mer regelmatig, het verveelt nooit en je hoort altijd weer andere dingen. Omdat het een redelijk kort orkestwerk is en ook nog eens verdeelt in drie aparte delen, is het wat mij betreft heel toegankelijk voor mensen die normaal niet naar klassieke muziek luisteren. Het is veel korter dan een gewone symfonie van bijvoorbeeld Beethoven of Shostakovich. Ik woon zelf in de buurt van de zee en ik weet dus heel veel van het spel tussen de zee en de wind. De ene keer kan het kalm zijn en de andere keer juist heel onrustig en vervaarlijk. Ik denk dat Debussy een geweldige verbeelding had en dit meesterlijk heeft gevat in dit werk.

La Mer – Claude Debussy

Suite Venezolana

Ik ben klassiek gitarist en heb een eigen Youtube kanaal. Onlangs heb ik de hele Suite Venezolana opgenomen van de componist Antonio Lauro. Een werk waar ik vorig jaar in de zomer voordat mijn hersentumor werd ontdekt al bijna klaar mee was. Ik ben bijzonder blij en trots dat ik weer op dit niveau kan spelen, na bijna driekwart jaar waarin ik helemaal geen gitaar meer heb kunnen spelen. Nog altijd heb ik een tintelend gevoel in mijn rechterarm en hand, maar het weerhoudt mij er niet van om te spelen.

https://youtube.com/watch?v=videoseries%3Flist%3DPLHfWPSCpsFVY_gr0frGHhX_-ECtpuA2_X
Suite Venezolana – Antonio Lauro