Tag: Meesters

De Argentijnse gitarist Roberto Aussel (1954) is een beetje een mysterie. Er is niet veel over zijn leven te vinden op internet, zijn Wikipedia-pagina is kort en alleen Duits- en Franstalig. Een heel bescheiden gitarist die toch vele prijzen heeft gewonnen waaronder de prestigieuze Konex Award in 1999 en de Radio France gitaarcompetitie in 1975. Verder doceert hij aan het conservatorium in Keulen, dat bekend staat als de kweekvijver van jong talent in Europa. Spaarzaam doet hij interviews, waar hij met zijn zachte stem vooral heel bescheiden en aardig overkomt.

Toch is hij degene die de componist Astor Piazolla zover kreeg om iets voor de gitaar te componeren. De Cinco Piezas (1981) voor de gitaar zijn slechts een voorbeeld van de werken die voor Aussel zijn gecomponeerd. Andere componisten die iets voor Roberto Aussel hebben gecomponeerd zijn: Marius Constant, Marlos Nobre, François Rossé, Norbert Leclerc, José Luis Campana, Francis Schwartz, Juan María Solare, Francis Kleynjans, Bob Wander, Carlos Grätzer, Edmundo Vasquez, Pascale Jakubowski.

Ik vind hem een heel intrigerende gitarist. Uiteraard vanwege zijn fabelachtige spel, maar ook door zijn opvallende eigenwijze repertoire keuze. Hij lijkt alleen muziek te spelen die hem goed ligt of waarmee hij een connectie voelt en dat is bij veel gitaristen en klassieke musici wel anders. Zo heeft hij nog nooit Bach opgenomen, maar wel Domenico Scarlatti en Sylvius Leopold Weiss (allemaal barok). En die speelt hij magistraal. Niet zelden wijdt hij een hele cd aan een componist: zoals Scarlatti, maar ook in Europa obscure muziek zoals Atahualpa Yupanqui. Ook heeft hij weleens hetzelfde stuk op meerdere cd’s opgenomen, wat ik niet bij andere gitaristen heb gezien. Eigenlijk heel logisch, want je maakt als muzikant altijd een bepaalde ontwikkeling door: hoe je een werk speelde in het verleden is vaak anders dan nu.

Via Aussel heb ik veel nieuwe muziek ontdekt, maar hij speelt ook vaak muziek die zelf graag speel zoals Alexandre Tansman en Antonio Lauro. Hij doet dat altijd met veel gevoel en muzikaliteit. Altijd met een frisse en unieke interpretatie. Je kan horen dat de muziek hem echt iets doet, niet omdat het nu eenmaal moet. Je kan de verfijning horen, de vele jaren die hij heeft gebruikt om aan de muziek te schaven. Er zijn genoeg gitaristen die een grotere output hebben dan Aussel, maar die behandelen de gitaar vaak uitsluitend als een manier om hun talent te showen. Muziek als een circusnummer: hoe meer en hoe sneller, hoe beter lijkt het soms wel. Niet bij Aussel, die altijd met oprechtheid en eerlijkheid speelt.

Na de Braziliaanse super gitarist Yamandu Costa is het nu tijd voor de Franse gitarist/componist/arrangeur/docent Roland Dyens (1955-2016). Hij was een heel speciale muzikant die ik gelukkig live heb mogen zien in 2010 in het Concertgebouw. Meesterlijk in alles wat hij deed, altijd met veel persoonlijkheid en altijd op een zeer muzikale, menselijke en humoristische manier. Zijn Tunesische afkomst klonk soms ook door in zijn muziek, maar hij woonde vrijwel zijn hele leven in Parijs, waar hij ook doceerde aan het conservatorium.

Zijn vele composities worden gelukkig nog altijd door veel gitaristen uitgevoerd, maar het is ‘pijnlijk’ dat zijn aantrekkelijke stukken nauwelijks op zijn niveau worden gespeeld. Dat kan ook eigenlijk niet, omdat het bedrieglijke werken zijn. Je moet namelijk een topmuzikant zijn om zijn werken goed te interpreteren. Altijd technisch ingewikkeld om te spelen, maar altijd met heel pakkende melodieën en ritmes. Het klinkt altijd alsof het heel simpel is, maar wie zijn stukken wel eens heeft geprobeerd te spelen weet wel beter. Waar de meeste gitaristen zich op stuk bijten is de interpretatie van de dynamiek en klankkleur. Dat is niet alleen een kwestie van begrijpen, maar ook van het kunnen uitvoeren.

Hij begon zijn concerten vaak met een improvisatie en dat maakte hem redelijk uniek in de klassieke gitaarwereld. Zijn ervaring als componist hielp hem daar waarschijnlijk bij. Maar hij werd ook wel vergeleken met een jazzgitarist. Zijn arrangementen van jazz-standards zijn ook beroemd. Het was een muzikale veelvraat. Een concert van Dyens bijwonen was een heel bijzondere gebeurtenis aldus zijn biografie:

”Always transformative events, Roland Dyens’ concerts unfolded
as personal experiences of emotional awakening for the audience.
Inspired by the musical unity demonstrated in his concerts, audience members would often later use the impact of the artist’s
virtuosity and creativity to guide own perception of music and,
more broadly, their lives as well”

Hij was ook een geweldige docent die middels masterclasses veel leerlingen heeft kunnen bereiken. Ik heb zelf helaas nooit een les van hem kunnen krijgen, maar als je op Youtube kijkt kan je gelukkig nog veel opsteken van Dyens. Hij was heel genereus en voelde zich nooit te groot om les te geven aan leerlingen van elk niveau. Omdat zijn composities vaak te moeilijk waren voor beginners heeft hij tegen het eind van zijn leven nog de 20 Lettres gecomponeerd. Die zouden volgens Dyens kunnen dienen als lesmateriaal voor beginnende gitaristen. In werkelijkheid zijn het nog steeds pittige stukken, maar inderdaad simpeler dan zijn andere repertoire en heel leerzaam voor de gitarist die ze probeert te spelen.

Ik sluit af met een arrangement van A Night in Tunesia van Dizzy Gillespie, toepasselijk omdat zijn roots in Tunesië lagen. En zijn jazzinvloeden komen hier ook naar voren. Als je door zijn lijst van composities kijkt had hij heel veel invloeden: van Frank Zappa tot Chopin.

Veel te vroeg overleden, maar hij heeft veel betekend voor de klassieke gitaarwereld. Hij is de meest opgenomen componist voor de klassieke gitaar ooit. En met zijn invloedrijke spel en zijn rol als docent zou ik hem de belangrijkste klassieke gitarist willen noemen na Andres Segovia. Hij heeft genoeg gedaan voor een leven.