Mijn Nieuwe Ik

Juist op het moment dat je denkt dat je vrede hebt met hoe het leven is geworden, gebeurt er altijd wel iets wat die overtuiging op de proef stelt. Het leven met een hersentumor is een enorme uitdaging: een voortdurende oefening in acceptatie en flexibiliteit. De lijn naar ‘herstel’ (of is het leren omgaan met de hersentumor?) verloopt heel grillig. Voor elke stap voorwaarts moet je er soms ook weer een paar terugdoen.

De laatste maanden zijn psychisch behoorlijk zwaar geweest, maar tegelijkertijd ook heel leerzaam. Ik ben er achter gekomen dat mijn hersenen blijvend zijn beschadigd en dat herstel niet altijd realistisch meer is. Dat wist ik eigenlijk al wel, maar ik heb nu een neuro-psychologisch onderzoek (NPO) gedaan waar dat ook uit is gebleken. Bijvoorbeeld de voortdurende beperkte energie en het onvermogen om nog ingewikkelde informatie en prikkels te verwerken. Toen ik de uitkomsten aanhoorde, was ik in eerste instantie wel tevreden. Zo herkenbaar was het voor mij. Het energievretende onderzoek (verspreid over verschillende weken) was dus geen tijdverspilling geweest en de resultaten klopten voor mijn gevoel heel goed.

De week daarna kwam eigenlijk pas de klap, toen ik steeds meer ging nadenken over wat de gevolgen zijn geweest van mijn hersentumor (en alle behandelingen die daarna zijn gekomen) op mijn functioneren. Ik besefte me opeens dat ik, na een leven van 35 jaar met op hoog niveau functionerende hersenen, in veel opzichten opeens terugval naar ‘onvoldoende’ en ‘onder het gemiddelde’ zoals het keihard staat in het rapport van het NPO. Gelukkig kan ik met mijn aangetaste hersenen nog heel veel dingen wel goed, maar het voelde toch onwerkelijk aan om te realiseren dat het ‘officieel’ toch minder is geworden en gaat blijven.

Het helpt in het dagelijks leven ook niet dat de omgeving niet aan mij kan zien dat ik ziek ben en moeite heb met informatieverwerking. Met een gebroken arm in het gips is het duidelijk dat niemand meer van je verwacht dat je iets kan optillen. Maar met een hersentumor ligt dat toch gecompliceerder. Als iemand iets ingewikkelds aan mij vertelt, kan ik met mijn academische achtergrond nog steeds heel goed doen alsof ik het wel begrijp. In werkelijkheid ben ik tegenwoordig al snel afgehaakt en durf ik niet te zeggen dat ik het niet meer volg. Dat is dan mijn eer te na.

De arts van het UWV schreef in haar rapport bijvoorbeeld dat ik in ons gesprek van een uur alles goed heb begrepen en niet ziek oogde, terwijl ik in werkelijkheid niets meer weet van wat er in het laatste kwartier besproken is en nog dagen moest uitrusten van de vermoeidheid die het gesprek bij mij veroorzaakte. Maar goed dat ik mijn vader had meegenomen, zodat ik na afloop nog kon vragen wat er allemaal gezegd was. Dat is nu helaas mijn realiteit. Ik leer wel steeds meer om het aan te geven als ik het niet meer begrijp of als ik vermoeid raak, maar het is toch nog steeds een flinke hobbel voor mij heb ik gemerkt in de laatste twee jaar.

Al snel na de klap van de uitslag van het NPO, volgde het besef dat mijn psychische problemen deels verklaard kunnen worden doordat ik nog steeds van mezelf verwacht dat ik op dat hoge niveau van vroeger zou moeten functioneren. Nogal logisch dat ik daar aan moet wennen na 35 jaar zonder cognitieve problemen. Ik moet dus echt leren om mijn ‘oude’ ik los te laten en manieren gaan vinden om ermee om te gaan in de toekomst. Gelukkig krijg ik daarbij hulp via de revalidatie bij Basalt. En zelf lukt het ook steeds beter om mee om te gaan. Ik weet steeds beter waar mijn grenzen liggen.

Het positieve van zo’n NPO is dat ik nu weet in welke staat mijn hersenen nu zijn. Ik weet dus waar ik het de rest van mijn leven mee moet doen. Gelukkig ben ik meer dan mijn hersenen, en kan ik nog steeds genieten van het leven. Ik heb mijn muziek, wandelingen, fotografie, schaken en de mensen om mij heen van wie ik houd. Ik heb het gevoel dat ik weer een uitdaging heb overwonnen en wat verder ben gekomen in het accepteren van de hersentumor.

Ik ga vanaf dit bericht ook muziek of een beeld toevoegen die ik toepasselijk vind voor de toon en sfeer van het verhaal. Deze keer mijn eigen opname van ‘Soledad’ van de Venozolaanse componist Alfonso Montes.

Revalidatie, vooruitgang en NAH (2)

Afgelopen maand heb ik veel positieve ontwikkelingen meegemaakt. Na een paar maanden van stilstand heb ik in mei af en toe de lijn omhoog weer gevonden. Ik heb het gevoel dat ik weer wat meer dingen kan doen die belangrijk voor me zijn. Daarvoor krijg ik nog vaak wel de rekening gepresenteerd in de vorm van uitputting en overprikkeling, maar het is in ieder geval fijn dat ik hier en daar weer wat sociale activiteiten kan doen. Ik heb in mei weer voor het eerst kunnen optreden en het schaken op de club gaat me ook steeds makkelijker af qua prikkels. Daarbij ben ik ook nog een weekendje weggeweest naar Zeeland.

Op de ‘rayondag’ van de gitaarvereniging Pro Guitarra heb ik voor het eerst in twee jaar weer eens kunnen optreden. Ik mocht als eerste spelen (na overleg vooraf) en ik ben best tevreden over hoe ik speelde. Ik speelde drie korte stukken van Roland Dyens. Er is wel wat verandert in hoe ik speel sinds de behandelingen. Zo moet ik nu echt van blad spelen (uit het hoofd lukt mij niet meer), en heb ik moeite met de concentratie waardoor ik fouten maak. Daarom speel ik nu het liefst stukken van hooguit 2-3 minuten. Ik heb mijn repertoire aangepast naar mijn mogelijkheden. Ik merkte dat ik nog steeds wel goed met de spanning om kan gaan. Ik had mij goed voorbereid, en ik kon daarop vertrouwen en mij concentreren op de muziek. Na het optreden merkte ik wel dat de tank leeg was en ik zo snel mogelijk naar huis wilde om te rusten. Maar ik ben blij dat het gelukt is!

Optreden bij de Rayondag van Pro Guitarra

Verder schaak ik weer regelmatig op de schaakclub ‘Discendo Discimus 1852’ (Den Haag). Ik heb meegedaan aan verschillende competities van de club en ik ben best tevreden over hoe het gaat. Schaken is best een prettige sport (of is het toch een spelletje?) voor iemand die moeite heeft met overprikkeling: het is doorgaans een hele rustige omgeving met weinig mensen. Je zit tegenover een tegenstander die niets zegt en je kunt je concentreren op het bord. Voor mij is het een ideale manier om weer te wennen aan sociale activiteiten. Ik merk wel dat mijn concentratie- en overprikkelingsproblemen mij soms in de problemen brengen, maar tot nu toe ben ik niet te ver gegaan (geen aanval gehad). Het grootste verschil met voorheen is dat ik niet meer zo diep kan nadenken en noodgedwongen op intuïtie speel. Echt lange partijen kunnen mijn hersenen niet meer aan, terwijl ik dat juist zo leuk vond. Ook hier is het weer zoeken naar een nieuwe vorm en spelen naar mijn mogelijkheden. Maar ik ben al lang weer blij dat ik op de club kan spelen! Op een echt bord in plaats van op een schermpje.

Schaakmat! Op een schermpje

Het weekendje weg in Zeeland was heel fijn! Heerlijk om de rust te ervaren en van de mooie omgeving te genieten. We waren in een heel goede B&B in Oud-Vossemeer. Ook hier wat ‘nieuws’ kunnen doen: voor het eerst in een restaurant gezeten sinds twee jaar. En het ging best goed. Lekker mosselen gegeten. Ook fijn om überhaupt weer eens weg te gaan uit de drukke stad. We zijn naar alle kleine dorpjes in de omgeving geweest en hebben nog in een mooi natuurgebied gewandeld waar de Koninkspaarden vrij rondliepen.

Klaar?

De twaalfde chemokuur is al een maand geleden ingenomen, dus ik ben nu officieel helemaal klaar met de behandelingen. Ik ben na mijn eerste epileptische aanvallen in augustus 2020 al zeker anderhalf jaar zoet geweest met allerlei behandelingen. Na de operatie, dertig protonenbestralingen en nu dus de twaalf chemokuren is het tijd voor herstel. Of zo dacht ik toch, maar ik merk de laatste weken dat ik nog lang niet klaar ben om mijn oude leven weer op te pakken. Ik was enthousiast begonnen met fysiotherapie en ook weer eens de stad in geweest, maar ik moet dat nu al een paar weken bekopen met epileptische aanvallen en vermoeidheid. De epilepsie is dus weer teruggekomen, nadat ik in 2021 maar een enkele aanval heb gehad. De medicatie tegen de epilepsie is meteen opgehoogd, die wel lijkt te werken maar als bijwerking een continu versuft gevoel geeft.

De aanvallen die ik de laatste tijd heb gehad zijn anders dan ik gewend was. De meeste aanvallen in 2020 (en die ene van 2021) verliepen als volgt: kortsluiting in mijn hersenen, schudden met mijn rechter arm, en het herhalen van een enkel woord. Ik zat als het ware vast in mijn lichaam. Deze waren onder controle door medicatie (Levetiracetam en Vimpat). Nu in 2022 is het anders. De eerste aanvallen kreeg ik heel plotseling toen ik aan het wandelen was. Het was alsof ik een paar keer kort (een paar seconden hooguit) buiten bewustzijn was. Ik viel niet omdat ik ergens tegen aan leunde toen ik het voelde aankomen. Daarna was ik heel vermoeid. Ik herkende het eerst niet als epileptische aanval omdat het zo verschilde van wat ik gewend was. Ook had ik daarna nog vaak momenten dat ik er even ‘niet was’, later bleken dit volgens mij ‘absences’ te zijn. Momenten van even buiten bewustzijn zijn.

In de dagen en weken hierna had ik last van spanningen in beide armen, boven rug en aan de voorkant van mijn gezicht (wat soms tot gevolg heeft dat ik niet goed kan praten). Deze spanningen werden volgens mij veroorzaakt door ‘myoclinische aanvallen’. Dat zijn aanvallen die worden gekenmerkt door korte samentrekkingen van spieren. Soms word ik daardoor midden in de nacht wakker met pijn in mijn rug en armen. Deze spanning blijft dan ook nog overdag hangen. Ik schrijf steeds ‘volgens mij’ omdat ik dit allemaal zelf heb opgezocht. Vanuit het ziekenhuis heb ik tot nu toe helemaal geen informatie gehad of zelfs maar belangstelling ervaren, ook al heb ik alles wat ik heb meegemaakt doorgegeven. Mijn medicatie is slechts verhoogd, zonder enige uitleg. Omdat ik het toch als heel angstig heb ervaren en omdat ik niet begreep waar het vandaan is gekomen en wat het voor effect heeft, ben ik zelf maar op onderzoek uit gegaan. Gelukkig betekent dat de epilepsie weer terug is niet automatisch dat er weer tumorgroei is, er zijn mensen die al twintig jaar epilepsie hebben en toch geen groei hebben.

Ik denk dat mijn aanvallen zijn veroorzaakt doordat ik teveel drukte heb opgezocht nadat ik klaar was met de chemokuren. Misschien had ik beter nog even kunnen wachten met de oncologische fysiotherapie (al was die door meerdere professionals juist aanbevolen), want een uur lang aan apparaten (fietsen, roeien, krachttraining) hangen is achteraf natuurlijk veel te zwaar voor iemand die net twaalf chemokuren heeft gehad en al bijna anderhalf jaar vooral heel rustig aan heeft moeten doen. Ik heb tijdens mijn behandelingen wel geprobeerd om elke dag te wandelen, maar ik merkte toch wel dat ik mijn spiermassa en conditie vrijwel helemaal kwijt was. Daarnaast heb ik mijn vermoeidheid genegeerd uit enthousiasme omdat ik klaar was met de chemokuren. Ik merk na zo’n twee weken vooral op de bank te hebben gehangen door de epilepsie, vermoeidheid en pijn dat het weer langzaam de goede kant op gaat. Al ben ik door de ophoging van de medicatie wel nog steeds suf en moe.

Het is een pijnlijke maar ook belangrijke les geweest dat ik nog niet ‘klaar’ ben, nu de chemokuren zijn gestopt. Ik moet nog steeds heel voorzichtig aan doen en geduldig en slim zijn met hoe ik mijn energie verdeel. Doordat ik door de epilepsie pijn en tintelingen heb in mijn armen en benen, heb ik niet zoveel kunnen wandelen en gitaarspelen de afgelopen weken. En dat zijn wel belangrijke dingen voor mij, die ik zelfs heb kunnen volhouden tijdens de chemokuren. Ik merkte dat deze tijd ook veel stress en onzekerheid met zich mee bracht. Dat zijn ook zaken die ik zoveel mogelijk moet vermijden, want die maken de epilepsie en verkramping alleen maar erger. Aan de andere kant ben ik toch heel blij dat ik helemaal klaar ben met de chemokuren en weer langzaam aan het ‘echte’ leven kan beginnen. Met hopelijk veel uitstapjes, schaken, muziek en liefde. Het is nu een valse start geweest, maar ik heb nu echt goede hoop dat het weer beter gaat worden.

Hier is een link naar informatie over epilepsie voor geïnteresseerden: https://epilepsiegroep-ikaros.be/epilepsie/verschillende-vormen

Hier is een link naar epilepsiecentrum Sein (eventueel zou ik hier naar toe willen): https://www.sein.nl/

Hier is een link naar epilepsiecentrum Kempenhaeghe: https://www.kempenhaeghe.nl/slaapstoornissen/expertise-centrum/

2022!

Het nieuwe jaar is voor mij begonnen met de elfde en dus voorlaatste chemokuur. Het heeft er weer ingehakt, maar het voelde toch niet meer zo zwaar als voorheen. Met elke pil die ik nam, had ik nu het besef dat ik ze snel niet meer hoef te nemen. Alleen nog een laatste kuur in februari en dan zit het erop wat betreft de chemokuren. Ik ben dan precies een jaar bezig geweest met de chemokuren. De MRI-uitslag die ik vandaag (24 januari) heb gehad zag er goed uit. De tumor is niet gegroeid en nog steeds rustig. Het is het einde van een periode van bijna anderhalf jaar aan behandelingen. Het is bizar om te beseffen dat ik sinds de diagnose in augustus 2020 uitsluitend bezig ben geweest met behandelingen: de operatie, de dertig+ protonenbestralingen en de twaalf chemokuren.

En het is niet zo dat ik na de laatste chemokuur in februari helemaal klaar ben: ervan uitgaande dat de laatste MRI geen complicaties laat zien, begint voor mij een periode waarin ik moet herstellen van alle behandelingen. Mijn conditie is helemaal naar de knoppen, dus die zal ik weer moeten opbouwen. Dat ga ik doen met behulp van een oncologische fysiotherapeut (die had ik vorige zomer ook al een tijdje, maar het was toen nog te zwaar voor mij). Ik heb er alle vertrouwen in dat dat goed gaat komen. Tijdens de behandelingen ben ik altijd blijven wandelen, minimaal 5000 stappen per dag. De chemokuren zorgden er helaas voor dat mijn conditie en spiermassa desondanks erg verslechterde. Ik denk dat ik pas nadat de chemokuren voorbij zijn echt kan gaan werken aan het verbeteren van mijn kracht en conditie.

Daarnaast zal ik mentaal moeten herstellen. Het is voor mij nu nog niet te voorspellen in welke mate dat gaat lukken. Door de epilepsiemedicatie heb ik continu een duf gevoel. De verwachting is dat die omlaag gaat wanneer ik klaar ben met de chemokuren. Daarbij heb ik nog steeds moeite met prikkels (harde geluiden, veel dingen tegelijk doen of ervaren, groepen mensen enz.), al merkte ik al wel een lichte verbetering op ten opzichte van pakweg een jaar geleden. Ook mijn concentratie en geheugen zijn nog steeds een probleem, net zoals mijn energieniveau. Ik zie niet direct in hoe ik dat ga verbeteren, misschien dat de revalidatie waarmee ik eind april ga beginnen, zal helpen. Ook blijf ik onder controle bij mijn neuroloog. Elke drie maanden heb ik een MRI en overleggen we over hoe het met mij gaat. Dat vind ik erg geruststellend.

Ik blijf verder gaan met gitaar spelen en opnemen!

Aftellen

Het is weer zwaar geweest, maar de afgelopen week heb ik mijn tiende chemokuur afgemaakt. Ik ben heel blij dat het einde nu in zicht is qua chemokuren want ik moet er nu nog twee. De lagere dosering betekende deze keer helaas niet dat het heel makkelijk ging. Ik merk dat ik toch mentaal en fysiek op aan het raken ben. Ik ben inmiddels al meer dan een jaar bezig met allerlei behandelingen en het begint zijn tol te eisen. Ik heb tijdens de kuur voornamelijk als een zombie op de bank of op bed gelegen met een noise-canceling koptelefoon op. De vermoeidheid was helemaal niet fijn en zorgde ook voor een continu gevoel van een epileptische aanval (overigens zonder er een te krijgen). Ik heb dus niet zoveel kunnen bewegen en ik merk dat ik steeds meer moeite heb met lichte inspanningen zoals boodschappen dragen en traplopen. Ook het onvermogen om me goed te concentreren wordt steeds vervelender.

Het is wel fijn dat ik nu echt plannen kan gaan maken voor de periode na de chemokuren. Het is voor mij nog nauwelijks voor te stellen dat ik over twee maanden echt klaar ben met alle behandelingen. Daarna kan ik een revalidatieprogramma van drie maanden gaan volgen vanaf eind april. Daar ben ik heel blij mee, want ik kan dan met hulp van specialisten gericht gaan werken aan mijn herstel. Ik ben vooral heel gemotiveerd om aan mijn conditie en kracht te gaan werken, maar ik krijg ook hulp om mijn energie goed te verdelen en psychische steun. Het is fijn dat ik niet alleen sta na alle ingrijpende behandelingen. De toekomst is onzeker, maar het is in ieder geval fijn dat ik hopelijk het hele traject kan afmaken: ik heb mezelf in ieder geval de beste kans gegeven op herstel. En ik voel daarbij ook steeds de steun van mijn directe omgeving en de artsen.

Aangezien het jaar alweer bijna voorbij is, wil ik iedereen een fijne jaarwisseling toewensen. Bedankt voor het lezen en tot volgend jaar! Hieronder nog een stukje dat ik laatst heb opgenomen:

Jonatas Batista Neto – Judas Macabeu

Play

Na een pauze van een kleine maand heb ik weer energie en zin om iets te schrijven. Even een update van de afgelopen periode is wel op zijn plaats. De zevende en vooral de achtste kuur zijn me heel zwaar gevallen. Het is met name fysiek een moeilijke tijd geweest. Ik kon eigenlijk niets doen en heb vooral op de bank gelegen. Wandelen ging niet meer zonder problemen: de duizeligheid, slapte en pijn aan mijn benen gecombineerd met een epileptisch ‘gevoel’ en snel buiten adem zijn, maakte het tot een onmogelijke opgave om in beweging te komen. Als ik er al zin in had… Met behulp van de stappenteller op mijn telefoon heb ik tijdens de chemokuren dagelijks altijd minstens 5000 stappen kunnen zetten. Tot nu dus; ik ben de afgelopen weken nauwelijks buiten geweest. Mijn conditie is opeens prut. Ik heb daarnaast nog last van de naweeën van de epileptische aanval die ik een maand geleden heb gehad. Gelijk merkte ik dat ik meer moeite had met spreken, concentratie en dingen onthouden.

Met nog vier kuren te gaan is het einde nog niet helemaal in zicht, het zijn nog net iets te veel kuren om daarvan te kunnen spreken. Het is een lastige situatie omdat ik uiteraard de behandeling helemaal wil afmaken, maar ik zie het eigenlijk niet zo zitten om de chemokuren af te maken als het op deze manier verder gaat. Het lijkt me onmenselijk om dit nog vier/vijf maanden te moeten doorstaan. Verhalen van mensen die nog eens een jaar (of zelfs langer) moesten herstellen van de chemokuren maken mij heel bezorgd. Ik heb contact gehad met mijn behandelaars en ik heb mijn zorgen kunnen delen. Over een week heb ik een afspraak met de neuroloog Dr. Kerkhof, die mij hopelijk gaat vertellen wat er precies aan de hand is met mij en belangrijker: of er iets aan te doen is, of dat het erbij hoort. Ik heb al begrepen dat er iets aan de dosering gedaan kan worden en eventueel van het schema kan worden afgeweken als het nodig is (ik heb misschien soms wat langer nodig om te herstellen). Daarnaast ben ik aangemeld voor ‘Revalidatie’, waarvan ik nog niet precies weet wat het inhoud.

Op een gegeven moment word ik ook mentaal moe van het ziek zijn. Het voelt nu vaak alsof het mijn hele leven beheerst en ook al is dat misschien ook wel zo, het is beter voor de gemoedstoestand om af en toe wat afleiding te hebben. Ik was goed bezig met onder meer bloggen, fietsen, wandelen, weer voorzichtig schaken op mijn club, fysiotherapie. Dat kon van de ene op de andere dag opeens niet meer. Het was heel confronterend en ik werd er treurig van hoe snel mijn gezondheid verslechterde. Het enige wat nog wel redelijk lukte de afgelopen tijd was gitaarspelen. Ik heb best veel opgenomen voor mijn Youtube kanaal. Het is mooi dat ik via Youtube en Facebook toch nog wat mensen blij heb kunnen maken (inclusief vooral mezelf) terwijl ik eigenlijk niet meer van de bank af kon komen.

Na de negende chemokuur heb ik weer een MRI, daar ben ik toch wel heel benieuwd naar. Ik denk dat ik de volgende kuur dus nog maar even op mijn tandvlees ga doen, daarna zijn het er nog maar drie…

Trots

Ik heb sinds kort een eigen compositie voor de gitaar, dat wil zeggen: een componist heeft een werk aan mij opgedragen. Daar ben ik uiteraard heel trots op. Het leek me wel een blogpost waard in ieder geval! Alle Youtube-filmpjes van mij zijn hier te vinden: https://www.youtube.com/channel/UCv7nCJUvcm8kDN3F6Gpi4aA

Berceuse (para Tomas Scholtus)

Jonatas Batista Neto is een Braziliaanse componist die op Facebook regelmatig stukjes voor de gitaar plaatst. Normaal gesproken zijn die niet al te lastig en niet al te lang, maar wel heel plezierig om te spelen. Ideaal voor mij, want ik heb niet meer de mogelijkheid om elke dag te spelen door de chemokuren. Elke maand heb ik ongeveer twee weken dat ik kan spelen. Mijn beperkte concentratie (wordt wel langzaam aan beter) zorgt er ook voor dat ik niet meer foutloos lange werken kan spelen.

Sparklers – JB Neto

Nadat ik een keer een werk had opgenomen van Neto reageerde hij heel enthousiast en had de volgende dag al een stukje voor mij gecomponeerd! Nu voel ik me min of meer verplicht om meer muziek van hem op te nemen, en dat is zeker geen straf. Ik vind zijn muziek heel lieflijk en bijna van een kinderlijke eenvoud. Muzikaal gebeurt er altijd iets interessants. Het zijn altijd goede stukken om er ‘weer in te komen’ als ik een tijdje niet heb kunnen spelen.

Micangas – JB Neto

Ik plaats regelmatig nieuwe stukjes op mijn Youtube kanaal. Het plan was om daar geld mee op te halen voor onderzoek naar hersentumoren (https://stophet.nl/acties/Tomas_Gitaar) en dat gaat best aardig. Maar ik doe het eigenlijk vooral voor mezelf: ik vind het leuk om mezelf op te nemen en te ontdekken hoe het beter kan. Met mijn Ipad neem ik het beeld op en ik gebruik inmiddels een condensator microfoon van Rode (via een Behringer interface) om het geluid op te nemen. Daardoor wordt het iets ingewikkelder om alles te bewerken op de computer, maar ik word daar steeds handiger in. En het geluid is zeker verbeterd.

Meesters op de gitaar (3): Roberto Aussel

De Argentijnse gitarist Roberto Aussel (1954) is een beetje een mysterie. Er is niet veel over zijn leven te vinden op internet, zijn Wikipedia-pagina is kort en alleen Duits- en Franstalig. Een heel bescheiden gitarist die toch vele prijzen heeft gewonnen waaronder de prestigieuze Konex Award in 1999 en de Radio France gitaarcompetitie in 1975. Verder doceert hij aan het conservatorium in Keulen, dat bekend staat als de kweekvijver van jong talent in Europa. Spaarzaam doet hij interviews, waar hij met zijn zachte stem vooral heel bescheiden en aardig overkomt.

Aussel speelt Scarlatti

Toch is hij degene die de componist Astor Piazolla zover kreeg om iets voor de gitaar te componeren. De Cinco Piezas (1981) voor de gitaar zijn slechts een voorbeeld van de werken die voor Aussel zijn gecomponeerd. Andere componisten die iets voor Roberto Aussel hebben gecomponeerd zijn: Marius Constant, Marlos Nobre, François Rossé, Norbert Leclerc, José Luis Campana, Francis Schwartz, Juan María Solare, Francis Kleynjans, Bob Wander, Carlos Grätzer, Edmundo Vasquez, Pascale Jakubowski.

Aussel speelt Piazolla

Ik vind hem een heel intrigerende gitarist. Uiteraard vanwege zijn fabelachtige spel, maar ook door zijn opvallende eigenwijze repertoire keuze. Hij lijkt alleen muziek te spelen die hem goed ligt of waarmee hij een connectie voelt en dat is bij veel gitaristen en klassieke musici wel anders. Zo heeft hij nog nooit Bach opgenomen, maar wel Domenico Scarlatti en Sylvius Leopold Weiss (allemaal barok). En die speelt hij magistraal. Niet zelden wijdt hij een hele cd aan een componist: zoals Scarlatti, maar ook in Europa obscure muziek zoals Atahualpa Yupanqui. Ook heeft hij weleens hetzelfde stuk op meerdere cd’s opgenomen, wat ik niet bij andere gitaristen heb gezien. Eigenlijk heel logisch, want je maakt als muzikant altijd een bepaalde ontwikkeling door: hoe je een werk speelde in het verleden is vaak anders dan nu.

Aussel speelt Yupanqui

Via Aussel heb ik veel nieuwe muziek ontdekt, maar hij speelt ook vaak muziek die zelf graag speel zoals Alexandre Tansman en Antonio Lauro. Hij doet dat altijd met veel gevoel en muzikaliteit. Altijd met een frisse en unieke interpretatie. Je kan horen dat de muziek hem echt iets doet, niet omdat het nu eenmaal moet. Je kan de verfijning horen, de vele jaren die hij heeft gebruikt om aan de muziek te schaven. Er zijn genoeg gitaristen die een grotere output hebben dan Aussel, maar die behandelen de gitaar vaak uitsluitend als een manier om hun talent te showen. Muziek als een circusnummer: hoe meer en hoe sneller, hoe beter lijkt het soms wel. Niet bij Aussel, die altijd met oprechtheid en eerlijkheid speelt.

Opname van Aussel uit de jaren 80, hij speelt werken van Alexandre Tansman, Miguel Llobet en William Walton

Meesters op de gitaar (2): Roland Dyens

Na de Braziliaanse super gitarist Yamandu Costa is het nu tijd voor de Franse gitarist/componist/arrangeur/docent Roland Dyens (1955-2016). Hij was een heel speciale muzikant die ik gelukkig live heb mogen zien in 2010 in het Concertgebouw. Meesterlijk in alles wat hij deed, altijd met veel persoonlijkheid en altijd op een zeer muzikale, menselijke en humoristische manier. Zijn Tunesische afkomst klonk soms ook door in zijn muziek, maar hij woonde vrijwel zijn hele leven in Parijs, waar hij ook doceerde aan het conservatorium.

Zijn eigen interpretatie van een typische tango, de Tango en Skai

Zijn vele composities worden gelukkig nog altijd door veel gitaristen uitgevoerd, maar het is ‘pijnlijk’ dat zijn aantrekkelijke stukken nauwelijks op zijn niveau worden gespeeld. Dat kan ook eigenlijk niet, omdat het bedrieglijke werken zijn. Je moet namelijk een topmuzikant zijn om zijn werken goed te interpreteren. Altijd technisch ingewikkeld om te spelen, maar altijd met heel pakkende melodieën en ritmes. Het klinkt altijd alsof het heel simpel is, maar wie zijn stukken wel eens heeft geprobeerd te spelen weet wel beter. Waar de meeste gitaristen zich op stuk bijten is de interpretatie van de dynamiek en klankkleur. Dat is niet alleen een kwestie van begrijpen, maar ook van het kunnen uitvoeren.

Thomas Viloteau is een van de weinige gitaristen die Dyens kunnen evenaren

Hij begon zijn concerten vaak met een improvisatie en dat maakte hem redelijk uniek in de klassieke gitaarwereld. Zijn ervaring als componist hielp hem daar waarschijnlijk bij. Maar hij werd ook wel vergeleken met een jazzgitarist. Zijn arrangementen van jazz-standards zijn ook beroemd. Het was een muzikale veelvraat. Een concert van Dyens bijwonen was een heel bijzondere gebeurtenis aldus zijn biografie:

”Always transformative events, Roland Dyens’ concerts unfolded
as personal experiences of emotional awakening for the audience.
Inspired by the musical unity demonstrated in his concerts, audience members would often later use the impact of the artist’s
virtuosity and creativity to guide own perception of music and,
more broadly, their lives as well”

Improvisatie van Roland Dyens, met humoristische verwijzingen naar andere muziekstukken

Hij was ook een geweldige docent die middels masterclasses veel leerlingen heeft kunnen bereiken. Ik heb zelf helaas nooit een les van hem kunnen krijgen, maar als je op Youtube kijkt kan je gelukkig nog veel opsteken van Dyens. Hij was heel genereus en voelde zich nooit te groot om les te geven aan leerlingen van elk niveau. Omdat zijn composities vaak te moeilijk waren voor beginners heeft hij tegen het eind van zijn leven nog de 20 Lettres gecomponeerd. Die zouden volgens Dyens kunnen dienen als lesmateriaal voor beginnende gitaristen. In werkelijkheid zijn het nog steeds pittige stukken, maar inderdaad simpeler dan zijn andere repertoire en heel leerzaam voor de gitarist die ze probeert te spelen.

Hier is mijn eigen uitvoering van Lettre Encore, een van de 20 Lettres

Ik sluit af met een arrangement van A Night in Tunesia van Dizzy Gillespie, toepasselijk omdat zijn roots in Tunesië lagen. En zijn jazzinvloeden komen hier ook naar voren. Als je door zijn lijst van composities kijkt had hij heel veel invloeden: van Frank Zappa tot Chopin.

A Night in Tunesia

Veel te vroeg overleden, maar hij heeft veel betekend voor de klassieke gitaarwereld. Hij is de meest opgenomen componist voor de klassieke gitaar ooit. En met zijn invloedrijke spel en zijn rol als docent zou ik hem de belangrijkste klassieke gitarist willen noemen na Andres Segovia. Hij heeft genoeg gedaan voor een leven.

Suite Venezolana

Ik ben klassiek gitarist en heb een eigen Youtube kanaal. Onlangs heb ik de hele Suite Venezolana opgenomen van de componist Antonio Lauro. Een werk waar ik vorig jaar in de zomer voordat mijn hersentumor werd ontdekt al bijna klaar mee was. Ik ben bijzonder blij en trots dat ik weer op dit niveau kan spelen, na bijna driekwart jaar waarin ik helemaal geen gitaar meer heb kunnen spelen. Nog altijd heb ik een tintelend gevoel in mijn rechterarm en hand, maar het weerhoudt mij er niet van om te spelen.

Suite Venezolana – Antonio Lauro