Na de Braziliaanse super gitarist Yamandu Costa is het nu tijd voor de Franse gitarist/componist/arrangeur/docent Roland Dyens (1955-2016). Hij was een heel speciale muzikant die ik gelukkig live heb mogen zien in 2010 in het Concertgebouw. Meesterlijk in alles wat hij deed, altijd met veel persoonlijkheid en altijd op een zeer muzikale, menselijke en humoristische manier. Zijn Tunesische afkomst klonk soms ook door in zijn muziek, maar hij woonde vrijwel zijn hele leven in Parijs, waar hij ook doceerde aan het conservatorium.
Zijn vele composities worden gelukkig nog altijd door veel gitaristen uitgevoerd, maar het is ‘pijnlijk’ dat zijn aantrekkelijke stukken nauwelijks op zijn niveau worden gespeeld. Dat kan ook eigenlijk niet, omdat het bedrieglijke werken zijn. Je moet namelijk een topmuzikant zijn om zijn werken goed te interpreteren. Altijd technisch ingewikkeld om te spelen, maar altijd met heel pakkende melodieën en ritmes. Het klinkt altijd alsof het heel simpel is, maar wie zijn stukken wel eens heeft geprobeerd te spelen weet wel beter. Waar de meeste gitaristen zich op stuk bijten is de interpretatie van de dynamiek en klankkleur. Dat is niet alleen een kwestie van begrijpen, maar ook van het kunnen uitvoeren.
Hij begon zijn concerten vaak met een improvisatie en dat maakte hem redelijk uniek in de klassieke gitaarwereld. Zijn ervaring als componist hielp hem daar waarschijnlijk bij. Maar hij werd ook wel vergeleken met een jazzgitarist. Zijn arrangementen van jazz-standards zijn ook beroemd. Het was een muzikale veelvraat. Een concert van Dyens bijwonen was een heel bijzondere gebeurtenis aldus zijn biografie:
”Always transformative events, Roland Dyens’ concerts unfolded
as personal experiences of emotional awakening for the audience.
Inspired by the musical unity demonstrated in his concerts, audience members would often later use the impact of the artist’s
virtuosity and creativity to guide own perception of music and,
more broadly, their lives as well”
Hij was ook een geweldige docent die middels masterclasses veel leerlingen heeft kunnen bereiken. Ik heb zelf helaas nooit een les van hem kunnen krijgen, maar als je op Youtube kijkt kan je gelukkig nog veel opsteken van Dyens. Hij was heel genereus en voelde zich nooit te groot om les te geven aan leerlingen van elk niveau. Omdat zijn composities vaak te moeilijk waren voor beginners heeft hij tegen het eind van zijn leven nog de 20 Lettres gecomponeerd. Die zouden volgens Dyens kunnen dienen als lesmateriaal voor beginnende gitaristen. In werkelijkheid zijn het nog steeds pittige stukken, maar inderdaad simpeler dan zijn andere repertoire en heel leerzaam voor de gitarist die ze probeert te spelen.
Ik sluit af met een arrangement van A Night in Tunesia van Dizzy Gillespie, toepasselijk omdat zijn roots in Tunesië lagen. En zijn jazzinvloeden komen hier ook naar voren. Als je door zijn lijst van composities kijkt had hij heel veel invloeden: van Frank Zappa tot Chopin.
Veel te vroeg overleden, maar hij heeft veel betekend voor de klassieke gitaarwereld. Hij is de meest opgenomen componist voor de klassieke gitaar ooit. En met zijn invloedrijke spel en zijn rol als docent zou ik hem de belangrijkste klassieke gitarist willen noemen na Andres Segovia. Hij heeft genoeg gedaan voor een leven.
In Mijn Brein 